سدیم دیسولفیت (Sodium Disulfite / Sodium Metabisulfite) – کد محصول 106528
شناسنامه فنی محصول (Technical Specifications)
نام انگلیسی: Sodium Metabisulfite / Sodium Disulfite
نام فارسی: سدیم دیسولفیت (متا-بیسولفیت سدیم)
برند سازنده: Merck
کد کاتالوگ: 106528
شماره CAS: 7681-57-4
فرمول شیمیایی: $\text{Na}_2\text{S}_2\text{O}_5$
وزن مولکولی: 190.11 g/mol
خلوص: for analysis (گرید تحلیلی)
معرفی و بیوگرافی ماده (Introduction)
سدیم دیسولفیت (که به طور گستردهتر با نام متا-بیسولفیت سدیم شناخته میشود)، یک نمک معدنی سفید رنگ و کریستالی است که در گرید تخصصی "for analysis" توسط کمپانی Merck تولید شده است. این ماده در واقع فرم دهیدراته (آبگیری شده) سدیم بیسولفیت است و به دلیل توانایی بالای خود در آزادسازی گاز دیاکسید گوگرد ($\text{SO}_2$) در محیطهای آبی و اسیدی، به عنوان یکی از قویترین عوامل احیاکننده و آنتیاکسیدانها در شیمی تجزیه و صنایع دارویی شناخته میشود. این ماده در آب به راحتی حل شده و در حین انحلال، بوی مشخصی شبیه به گوگرد منتشر میکند.
Sodium Metabisulfite, also known as Sodium Disulfite, is a white crystalline inorganic salt produced by Merck in the specialized "for analysis" grade. Effectively the dehydrated form of sodium bisulfite, it is recognized as one of the most potent reducing agents and antioxidants in analytical chemistry and the pharmaceutical industry due to its ability to release sulfur dioxide ($\text{SO}_2$) in aqueous and acidic environments. It is readily soluble in water, emitting a characteristic sulfur-like odor during dissolution.
مکانیسم عملکرد و تحلیل کاربردی (Mechanism & Applications)
مکانیسم عملکرد این ماده بر پایه خاصیت «احیاکنندگی» (Reducing Power) است. سدیم متا-بیسولفیت با اهدای الکترون، از اکسیداسیون مواد حساس جلوگیری کرده و میتواند پیوندهای شیمیایی خاصی (مانند پیوندهای دیسولفیدی در پروتئینها) را شکست دهد.
کاربردهای اصلی این ماده عبارتند از:
- شیمی تجزیه و آزمایشگاه: استفاده به عنوان عامل احیاکننده در تیتراسیونهای اکسید-کاهش (Redox) و حذف اکسیژن از محلولهای حساس.
- صنایع دارویی و بیوتکنولوژی: به عنوان یک آنتیاکسیدان برای جلوگیری از تخریب مواد فعال دارویی و l-پایش پایداری فرمولاسیونها.
- صنایع غذایی و نوشیدنی: کاربرد به عنوان ماده نگهدارنده (Preservative) برای جلوگیری از رشد باکتریها و اکسیداسیون مواد غذایی.
- تصفیه آب: استفاده برای خنثیسازی کلر آزاد (Dechlorination) در سیستمهای تصفیه آب پیشرفته.
تحلیل مقایسهای: تفاوتها و شباهتها (Comparative Analysis)*
تفاوت: تفاوت اصلی سدیم متا-بیسولفیت ($\text{Na}_2\text{S}_2\text{O}_5$) با سدیم سولفیت ($\text{Na}_2\text{SO}_3$) در ساختار مولکولی و قدرت احیاکنندگی است. متا-بیسولفیت در واقع غلیظتر است و در هر مولکول، مقدار بیشتری گوگرد نسبت به سولفیت ساده دارد. همچنین، متا-بیسولفیت در برابر رطوبتی محیط پایدارتر از بیسولفیت است و در کاربردهای صنعتی به دلیل سهولت در جابجایی و ذخیرهسازی، ترجیح داده میشود.
شباهت: هر دو ماده نمکهای گوگردی هستند، هر دو در آب محلولاند و هر دو به عنوان عوامل احیاکننده برای حذف اکسیژن و جلوگیری از اکسیداسیون به کار میروند.
*ضمانت کیفیت و استاندارد تولید (Corporate Whitepaper)
محصول ۱۰۶۵۲۸ شرکت Merck با تمرکز بر «پایداری ساختاری» و «حذف ناخالصیهای فلزی» تولید شده است. یکی از چالشهای تولید این ماده، جلوگیری از تجزیه زودهنگام و l-فرار گاز $\text{SO}_2$ است. Merck با استفاده از بستهبندیهای کاملاً ایزوله و کنترل دقیق رطوبت در حین سنتز، تضمین میکند که ماده دارای خلوص حداکثری بوده و مقدار فعال $\text{S}_2\text{O}_5$ در هر گرم از محصول کاملاً دقیق باشد. این استاندارد، تکرارپذیری نتایج در آزمایشهای حساس شیمیایی و دارویی را تضمین میکند.
تحلیل جهانی و استانداردهای علمی (Global Context)
در استانداردهای جهانی (مانند FCC برای مواد غذایی و USP برای دارویی)، سدیم متا-بیسولفیت باید معیارهای سختگیرانهای در زمینه عدم وجود فلزات سنگین (مانند سرب و آرسنیک) داشته باشد. مقالات علمی در حوزه شیمی سبز تأکید دارند که استفاده از گرید تحلیلی (مانند Merck) برای l-سنتز ترکیبات آلی ضروری است، زیرا وجود ناخالصیهای کاتالیزوری میتواند منجر به واکنشهای جانبی ناخواسته شود.
راهنمای نگهداری و ایمنی (Safety & Storage)
نگهداری: این ماده به شدت حساس به رطوبت است. باید حتماً در ظروف دربسته، در محیط خشک، خنک و دور از مواد اکسیدکننده نگهداری شود. در صورت قرارگیری در معرض رطوبت، ماده شروع به تجزیه کرده و گاز $\text{SO}_2$ آزاد میکند.
ایمنی: سدیم متا-بیسولفیت میتواند باعث تحریک شدید مجاری تنفسی، چشم و پوست شود. استنشاق بخارات آن در محیطهای بسته خطرناک است. استفاده از ماسک، دستکش و عینک ایمنی الزامی است. در صورت تماس با پوست، منطقه را با مقدار زیادی آب شستشو دهید.
تامین و فروش در کیمیا گستر پویش*
مجموعه کیمیا گستر پویش با افتخار تامینکننده محصولات تخصصی برند Merck است. ما با درک اهمیت خلوص در واکنشهای احیایی و l-تثبیت مواد حساس، محصول سدیم دیسولفیت با کد ۱۰۶۵۲۸ را با تضمین اصالت و گرید تحلیلی تامین مینماییم تا مراکز پژوهشی، صنایع دارویی و آزمایشگاههای کنترل کیفیت بتوانند با اطمینان کامل از کیفیت ماده اولیه، به نتایج استاندارد و دقیق دست یابند.
*خلاصه فنی (English Technical Profile)
Product: Sodium Metabisulfite / Sodium Disulfite
Grade: for analysis
CAS No: 7681-57-4 | Merck Cat No: 106528
Molecular Formula: $\text{Na}_2\text{S}_2\text{O}_5$ | MW: 190.11 g/mol
Properties: White crystalline powder, strong reducing agent, water-soluble, emits $\text{SO}_2$ gas.
Primary Use: Antioxidant, reducing agent in redox titrations, preservative, and dechlorination agent.
──────────────────────────────────────────────────
معرفی محصول
سدیم دیسولفیت که با نامهای سدیم متابیسولفیت (Sodium Metabisulfite)، سدیم پیروسولفیت یا Disulfite نیز شناخته میشود، یک ترکیب شیمیایی معدنی سفید تا زرد بسیار روشن است. این ماده با فرمول شیمیایی Na₂S₂O₅ و وزن مولکولی ۱۹۰٫۱۱ گرم بر مول در گرید تحلیلی ACS, Reagent, Ph. Eur. عرضه میشود و برای کاربردهای آزمایشگاهی، صنعتی و تحقیقاتی طراحی شده است.
سدیم دیسولفیت پودری پایدار بوده و بهطور گسترده در صنایع مختلف بهعنوان عامل کاهنده، نگهدارنده، آنتیاکسیدان و واکنشدهنده شیمیایی استفاده میشود.
کاربردها
۱. استفاده بهعنوان عامل کاهنده در سنتزهای شیمیایی
سدیم دیسولفیت یکی از مواد معمول در واکنشهای کاهشی (Reduction) است، که در بسیاری از سنتزها برای تبدیل گروههای اکسیژندار به فرمهای کاهیدهتر بهکار میرود.
۲. کاربرد در شیمی تحلیلی
این ترکیب در روشهای تیتراسیون، آمادهسازی نمونهها، حذف اکسیژن محلول و برخی آزمایشهای شیمیایی تخصصی استفاده میشود، بهخصوص زمانی که لازم است اکسیژن آزاد حذف شود یا واکنش کاهشی کنترلشده صورت گیرد.
۳. صنایع غذایی و نگهدارندهها
سدیم دیسولفیت در برخی فرمولاسیونها بهعنوان عامل نگهدارنده یا آنتیاکسیدان در محصولات غذایی یا فرآوردههای خاص استفاده میشود تا از اکسیداسیون و تغییر رنگ جلوگیری کند.
۴. فرآوری و تصفیه آب
این ماده بهعنوان یک عامل کاهنده قوی در تصفیه آبهای صنعتی برای حذف اکسیژن حلشده و جلوگیری از خوردگی سیستمهای فلزی کاربرد دارد.
۵. کاربردهای صنعتی خاص
در صنایع نساجی، رنگ، چاپ و کاغذ، سدیم دیسولفیت برای پالایش، سفیدکاری و کنترل رنگپذیری نیز مورد استفاده قرار میگیرد.
مزایا و ویژگیهای کلیدی
-
آنتیاکسیدان موثر و عامل کاهنده: برای واکنشهای شیمیایی عملیاتی که نیاز به حذف اکسیژن یا بالانس اکسیداسیون دارند مناسب است.
-
گرید تحلیلی استاندارد: مطابقت با معیارهای ACS, Reagent, Ph. Eur. موجب میشود برای کارهای دقیق و حساس مناسب باشد.
-
پایداری و نگهداری آسان: شکل جامد و پودری این ماده باعث سهولت استفاده در آزمایشگاه میشود.
-
کاربرد گسترده در صنایع و آزمایشگاه: از غذا تا تصفیه آب و سنتزهای شیمیایی، این ترکیب مفید است.
نکات ایمنی و احتیاط
سدیم دیسولفیت، مانند بسیاری از سولفیتها، باید با احتیاط کامل مورد استفاده قرار گیرد:
-
تحریککننده تنفسی و پوستی: تماس مستقیم با گرد یا محلول ممکن است باعث تحریک چشم، پوست و دستگاه تنفسی شود؛ در زمان استفاده از دستکش، عینک ایمنی و تهویه مناسب بهره ببرید.
-
واکنش با اسیدها: در تماس با اسیدها ممکن است گاز دیاکسید گوگرد (SO₂) آزاد شود که میتواند تنفسی تحریککننده باشد؛ از ترکیب ناخواسته با اسیدها خودداری کنید.
-
دور از رطوبت و نور مستقیم: برای حفظ ثبات ماده، آن را در ظروف دربسته، خنک و خشک نگهداری کنید.
-
دفع صحیح: ضایعات این ماده باید مطابق مقررات زیستمحیطی دفع شود تا از خطرات احتمالی جلوگیری شود.
جمعبندی
سدیم دیسولفیت (Sodium Disulfite / Sodium Metabisulfite) با کد محصول 106528 یک ترکیب شیمیایی پرکاربرد، عامل کاهنده و آنتیاکسیدان است که در شیمی تحلیلی، تصفیه آب، صنایع غذایی و سنتزهای تخصصی کاربرد دارد. خلوص بالا و گرید تحلیلی این محصول آن را برای پروژههای حساس و تحقیقاتی مناسب میکند.