پلیسوربات گرید خوراکی / غذایی (Food Grade Polysorbate)
بخش فارسی
مروری جامع بر محصول
پلیسوربات (Polysorbate) که با نام تجاری توین (Tween) نیز شناخته میشود، یک امولسیفایر غیر یونی (Non-ionic Emulsifier) و سورفکتانت است که از واکنش سوربیتان اسید چرب با اتیلن اکسید تولید میشود . این ترکیبات در دسته افزودنیهای خوراکی قرار گرفته و توسط سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) بهعنوان مواد GRAS (کاملاً ایمن) برای کاربردهای خاص شناخته شدهاند .
پلیسورباتها به دلیل فعالیت سطحی بسیار بالا و محدوده HLB (تعادل هیدروفیل-لیپوفیل) بین ۱۴ تا ۱۶، قادر به ایجاد امولسیونهای روغن در آب (Oil-in-Water) بسیار پایدار هستند و در مقایسه با مونوگلیسریدها و دیگلیسریدها، در مقادیر بسیار کمتری به نتیجه مشابه دست مییابند . رایجترین انواع پلیسوربات در صنایع غذایی عبارتند از پلیسوربات ۲۰، ۴۰، ۶۰، ۶۵ و ۸۰ که عدد هر کدام نشاندهنده نوع اسید چرب متصل به بخش سوربیتان است: لوریک (C12) برای ۲۰، پالمیتیک (C16) برای ۴۰، استئاریک (C18:0) برای ۶۰ و اولئیک (C18:1) برای ۸۰ .
گروه شرکتهای کیمیاگستر و فروشگاه اینترنتی مارکت شیمی به آدرس marketchemi.ir، این محصول را با تضمین اصالت کالا، انطباق با استانداردهای بینالمللی و ارائه گواهی آنالیز (CoA) معتبر، در اختیار صنایع غذایی، دارویی و پژوهشگران قرار میدهند.
مبانی علمی و ساختار
پلیسورباتها از واکنش سوربیتول (که ابتدا به سوربیتان تبدیل میشود) با اسید چرب مربوطه و سپس اتیلن اکسید (حدود ۲۰ مول) تولید میشوند . ساختار نهایی شامل یک سر آبدوست (Hydrophilic) از زنجیرههای پلیاکسیاتیلن و یک دنباله آبگریز (Lipophilic) از اسید چرب است که آن را به یک سورفکتانت مؤثر تبدیل میکند .
مشخصات فنی کلیدی (مطابق استانداردهای FCC و FDA)
| ویژگی | مشخصات |
|---|---|
| نام محصول | پلیسوربات گرید خوراکی (Food Grade Polysorbate) |
| نامهای دیگر | توین ۲۰/۴۰/۶۰/۸۰، Polyoxyethylene (20) Sorbitan Monolaurate/Palmitate/Stearate/Oleate |
| شمارههای CAS | پلیسوربات ۲۰: ۹۰۰۵-۶۴-۵؛ ۴۰: ۹۰۰۵-۶۶-۷؛ ۶۰: ۹۰۰۵-۶۷-۸؛ ۸۰: ۹۰۰۵-۶۵-۶ |
| شمارههای INS | ۴۳۲ (۲۰)، ۴۳۴ (۴۰)، ۴۳۵ (۶۰)، ۴۳۳ (۸۰) |
| شمارههای E | E 432، E 434، E 435، E 433 |
| شکل ظاهری | مایع روغنی یا خمیر مومی زرد رنگ |
| حلالیت | محلول در آب، اتانول و حلالهای آلی |
| محدوده HLB | ۱۴ – ۱۶ |
| درجه خلوص | مطابق FCC (Food Chemicals Codex) |
مشخصات اختصاصی هر گرید (طبق 21 CFR)
پلیسوربات ۶۰ (Polysorbate 60):
-
عدد صابونی (Saponification Number): ۴۵–۵۵
-
عدد اسیدی (Acid Number): ۰–۲
-
عدد هیدروکسیل (Hydroxyl Number): ۸۱–۹۶
-
محتوای اکسیاتیلن: ۶۵٪ – ۶۹.۵٪
پلیسوربات ۸۰ (Polysorbate 80):
-
عدد صابونی: ۴۵–۵۵
-
عدد اسیدی: ۰–۲
-
عدد هیدروکسیل: ۶۵–۸۰
-
محتوای اکسیاتیلن: ۶۵٪ – ۶۹.۵٪
کاربردهای خوراکی و صنعتی
۱. صنایع نانوایی و شیرینیپزی
پلیسوربات ۶۰ (و در برخی موارد ۸۰) به عنوان امولسیفایر در کیکها، مخلوطهای کیک، فراستینگ و پرکنندهها استفاده میشود . این ترکیب باعث افزایش حجم، بهبود رنگ و استحکام مغز (Crumb)، و افزایش عمر مفید محصولات پخته میشود . پلیسوربات ۶۰ به عنوان شرطیکننده خمیر (Dough Conditioner) در سطوح پایین (حدود ۰.۲٪ بر پایه وزن آرد) نیز مؤثر است .
۲. بستنی و دسرهای منجمد
پلیسوربات ۸۰ (و همچنین ۶۵) به عنوان امولسیفایر در بستنی، کاستارد منجمد، شربت میوه و دسرهای منجمد غیراستاندارد استفاده میشود و به بافت نرم و کرمی و مقاومت در برابر ذوب شدن کمک میکند .
۳. روغنها، چربیهای خوراکی و شورتنیگ
پلیسوربات ۶۰ و ۸۰ به عنوان امولسیفایر در شورتنیگها و روغنهای خوراکی استفاده میشوند (حداکثر ۱٪) . همچنین در تاپینگهای خامهای (Whipped Topping) برای ایجاد بافت پایدار کاربرد دارند .
۴. نوشیدنیها و محصولات پودری
در نوشیدنیهای غیرالکلی، مخلوطهای نوشیدنی الکلی و مخلوطهای فومکننده استفاده میشود . پلیسورباتها به عنوان عامل ترکننده (Wetting Agent) در پودرهای نوشیدنی و حلکننده و پخشکننده (Solubilizing and Dispersing Agent) برای ویتامینها و مواد مغذی عمل میکنند .
۵. سایر کاربردهای خوراکی
-
پوششهای قنادی و محصولات کاکائویی: به عنوان امولسیفایر برای بهبود ظاهر و پایداری .
-
ترشیها و محصولات ترشی: به عنوان حلکننده و پخشکننده (حداکثر ۵۰۰ ppm) .
-
ژلاتین دسر و مخلوطهای دسر: به عنوان عامل پخشکننده .
-
پوست مرکبات: به عنوان امولسیفایر در پوششهای محافظ روی میوهها و سبزیجات تازه .
-
نمک خوراکی: به عنوان سورفکتانت در تولید نمک درشت کریستال (حداکثر ۱۰ ppm) .
۶. کاربردهای دارویی (گرید خوراکی)
پلیسورباتها در فرمولاسیونهای دارویی خوراکی، موضعی و تزریقی به عنوان حلال، امولسیفایر و پایدارکننده استفاده میشوند و در راهنمای مواد غیرفعال FDA (Inactive Ingredients Guide) برای فرمهای خوراکی، تزریقی، رکتال، موضعی و واژینال گنجانده شدهاند .
حد مجاز مصرف و ایمنی
حد مجاز طبق استانداردهای بینالمللی
| سازمان | حد مجاز | شرح |
|---|---|---|
| FDA (21 CFR) | متغیر | طبق بخشهای 172.836 (پلیسوربات ۶۰)، 172.840 (۸۰) و سایر بخشها |
| JECFA/WHO | ADI: ۰-۲۵ mg/kg | مصرف روزانه قابل قبول برای مجموع پلیسورباتها |
| اتحادیه اروپا | متغیر | به عنوان افزودنی خوراکی پذیرفته شده (E 432 تا E 435) |
| چین (GB 2760) | ۰.۵ – ۲.۵ g/kg | بسته به نوع محصول غذایی (بستنی ۱.۵، نان ۲.۵، نوشیدنی ۰.۵) |
🧬 اطلاعات سمشناسی
پلیسورباتها به طور کلی غیرسمی و غیرتحریککننده در نظر گرفته میشوند . با این حال، گزارشهای نادری از حساسیت پوستی پس از استفاده موضعی وجود دارد. همچنین، عوارض جانبی جدی (شامل مرگ) در نوزادان کموزن که بهطور وریدی یک فرآورده ویتامین E حاوی مخلوط پلیسوربات ۲۰ و ۸۰ دریافت کرده بودند، گزارش شده است .
🧤 نکات جابجایی و نگهداری
-
نگهداری: در ظرف محکم بسته، در جای خشک و خنک، دور از نور شدید، حرارت و منابع اشتعال نگهداری شود .
-
پایداری: تحت شرایط عادی پایدار است. ماندگاری ۲۴ ماه گزارش شده است .
-
ناسازگاری: با اکسیدکنندههای قوی ناسازگار است .
-
اقدامات ایمنی: استفاده از عینک ایمنی و دستکش توصیه میشود. از استنشاق گرد و غبار خودداری کنید .
-
حمل و نقل: به عنوان ماده غیرخطرناک طبقهبندی میشود و محدودیت خاصی برای حمل و نقل زمینی، دریایی یا هوایی ندارد .
جمعبندی و نحوه تهیه
پلیسوربات گرید خوراکی (Food Grade Polysorbate) یک امولسیفایر و سورفکتانت غیر یونی با کاربردهای گسترده در صنایع غذایی و دارویی است. این ترکیب با HLB بالا (۱۴-۱۶)، قادر به تشکیل امولسیونهای پایدار روغن در آب بوده و به عنوان امولسیفایر، پایدارکننده، حلکننده و عامل ترکننده در محصولات پخته، بستنی، نوشیدنیها، روغنها و مکملهای ویتامینی استفاده میشود. پلیسورباتها دارای وضعیت GRAS برای کاربردهای خاص، تأیید JECFA و انطباق با استانداردهای FCC هستند.
برای دریافت اطلاعات تکمیلی (CoA، SDS)، استعلام قیمت و موجودی، و ثبت سفارش، از طریق وبسایت فروشگاه به آدرس marketchemi.ir اقدام کرده یا با کارشناسان فروش مارکت شیمی تماس بگیرید.
درباره گروه شرکتهای کیمیاگستر و مارکت شیمی
گروه شرکتهای کیمیاگستر با سابقهای درخشان در واردات و توزیع مواد شیمیایی و تجهیزات آزمایشگاهی، و فروشگاه اینترنتی مارکت شیمی به آدرس marketchemi.ir، این محصول را با تضمین اصالت کالا و ارائه گواهی آنالیز (CoA) معتبر، به مشتریان عرضه میکنند.
ارتباط با ما
-
وبسایت فروشگاه: marketchemi.ir
-
تلفن تماس: ۰۲۱-۷۷۶۲۱۵۵۱
-
همراه: ۰۹۳۵۳۰۹۱۱۳۸
منابع علمی
-
National Center for Food Safety Risk Assessment (CFSA). GB 2760-2024 Food Additive Use Standard: Polysorbates .
-
U.S. Government Publishing Office. 21 CFR 172.836 - Polysorbate 60 .
-
Electronic Code of Federal Regulations (eCFR). 21 CFR 172.840 - Polysorbate 80 .
-
U.S. Government Publishing Office. 21 CFR Part 172 - Food Additives Permitted for Direct Addition to Food for Human Consumption .
-
Handbook of Pharmaceutical Excipients. Safety and Regulatory Status of Polysorbates .
-
BAKERpedia. Polysorbates in Baking .
-
Fisher Scientific. Spectrum Chemical Polysorbate 20, FCC Specification Sheet .
-
Foodchem International Corporation. Polysorbate 80 MSDS .
-
Fisher Scientific. Spectrum Chemical Polysorbate 80, FCC Specification Sheet .
-
Google Patents. Formulation and HLB Studies of Polysorbates .
